Öğrenmek ve ödev
Kısaca
- Yapay zekâya bir konuyu kendi seviyende anlattırmak
- Kendini sınatmak ve hatanın nedenini öğrenmek
- Ödevde yapay zekâ kullanmanın sınırlarını bilmek
Bir sohbet modeli hiç sıkılmayan, aynı soruyu on kez sorsan da kızmayan bir öğretmen gibi olabilir. Ama ancak sen öyle kullanırsan. Ödevini ona yazdırıp teslim edersen, not alabilirsin ama konuyu öğrenmezsin. Sınavda da yanında olmayacak.
Anlattır
Bir konuyu anlamadığında seviyeni söyle:
Lise 10. sınıftayım. Mol kavramını anlamadım. Bana günlük hayattan bir örnekle, adım adım anlat. Formül kullanacaksan her harfin ne olduğunu söyle.
Hâlâ anlamadıysan:
- “Daha basit anlat, sanki 12 yaşındayım.”
- “Başka bir örnekle anlat.”
- “Şu cümlede takıldım: …”
Sınat
Öğrenmenin en güçlü yollarından biri, okumak değil, hatırlamaya çalışmaktır. Psikologlar bunu deneylerle gösterdi: Bir metni tekrar tekrar okuyanlar, aynı sürede kendini sınayanlardan bir hafta sonra daha azını hatırladı (Roediger ve Karpicke, 2006). Modelden seni sınamasını iste:
Az önce anlattığın konudan bana 5 soru sor. Sorulara tek tek cevap vereceğim. Her cevabımdan sonra doğru mu yanlış mı söyle, yanlışsa nedenini açıkla. Cevabı sen söyleme, önce benden bekle.
Son cümle önemli. Yoksa model soruyu sorup cevabını da hemen yazabilir.
Kendin anlat
Bir konuyu gerçekten anlayıp anlamadığını bilmenin yolu, onu başkasına anlatabilmektir:
Şimdi ben sana fotosentezi anlatacağım. Sen bir ortaokul öğrencisi gibi davran. Anlatımımda eksik ya da yanlış bir şey varsa bana soru sorarak göster.
Ödevde nerede durmalı?
Her okulun ve öğretmenin kuralı farklı. Önce onu öğren. Genel bir ölçü:
| Genellikle uygun | Genellikle uygun değil |
|---|---|
| Konuyu anlamak için açıklama istemek | Ödevi baştan sona yazdırıp kendi işin gibi teslim etmek |
| Kendi yazdığın metnin hatalarını buldurmak | Hiç okumadığın bir kaynağı kullanmış gibi göstermek |
| Bir problemin çözüm yolunu adım adım sorup kendin uygulamak | Sınavda ya da yasak olan bir ödevde kullanmak |
| Fikir bulmak için beyin fırtınası yapmak | Modelin uydurduğu kaynakları kontrol etmeden kaynakçaya yazmak |
Kullandıysan bunu söylemek çoğu zaman en doğrusu: “Konuyu anlamak için bir yapay zekâ aracından yardım aldım.”
Dikkat
- Model bir matematik ya da fizik sorusunu yanlış çözebilir, hem de çok emin bir dille. Cevabı kitabının ya da öğretmeninin çözümüyle karşılaştır.
- Kaynak isterse uydurabilir. Kaynakçana yazdığın her kaynağı aç ve gerçekten var olduğunu gör.
Akılda kalsın: Yapay zekâya ödevini değil, kendini çalıştır. Anlattır, sınat, sonra sen anlat. Okulunun kuralını öğren ve kullandığında bunu söyle.
Kendini dene
1. Bir konuyu gerçekten öğrenmek için hangisi en etkilidir?
2. Modelden 5 soru istedin ama soruların cevaplarını da hemen yazdı. Ne eklemeliydin?
3. Model bir fizik sorusunu çözdü. Ne yapmalısın?
Daha derine inmek istersen